فروشگاه جامع تحقیقات دانشجویی

ادبيات آئينى در بستر تاریخ عاشورا

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 18

 

ادبيات آئينى

در بستر تاريخ عاشورا

به طور قطع تاكنون اشعار بسيارى درباره واقعه و حماسه كربلا شنيده ايد. اشعارى كه بيانگر حالات درونى شاعر و عكس العمل هاى او پيرامون اين واقعه يا بيان حالات ائمه(ع) و بزرگان دين در آن حماسه است، در اين اشعار گاه نازك خيالى و طبع روان به گونه اى جلوه مى كند كه ماندگارى شعر در كتيبه روان ناگزير مى شود اما گاه ضعف اين اشعار به مذاق مخاطب خوش نمى آيد، براى آسيب شناسى اين نوع شعر كمتر آن را در مجموعه فرايندى قرار داده اند كه بشود آن را بررسى تاريخى كرد، به اين معنا كه شعر عاشورايى كه محور موضوعى آن واقعه و حماسه عاشورا در كربلاست بايد زير مجموعه جريانى كلى با نام متن مذهبى يا آيينى قرار گيرد تا بشود آن را به درستى بررسى يا گه گاه از نظر ادبى آسيب شناسى كرد، همان طور كه مى دانيم ادب پارسى «انواع» ادبى متعددى دارد، يكى از اين انواع ادبى «ادب غنايى» است كه از زير مجموعه هاى آن مى توان به «مرثيه» اشاره كرد. گرچه امروزه تعاريف معمولى ترى از «مرثيه» ارائه كرده اند. اما «مرثيه» يكى از انواع فرعى ادبى و بسيار مقوم است. در كتاب انواع ادبى دكتر شميسا آمده است: «مرثيه از نظر ماهيت جزو ادب غنايى است، مرثيه در ادب فارسى سابقه اى كهن دارد و در نخستين ديوان شعر فارسى يعنى ديوان رودكى و امروز هم در آثار شاعران معاصر ديده مى شود. مرثيه يا در باره مرگ پادشاه و وزير يا يكى از رجال علم و ادب است، مانند مرثيه فرضى در مرگ محمود غزنوى و يا مرثيه رودكى در مرگ ابوالحسن مرادى و شهيد بلخى يا درباره فوت يكى از خويشاوندان مانند مراثى فردوسى، خاقانى و حافظ درباره مرگ پسر خود و مرثيه خاقانى درباره عم خود و يا درباره يكى از ائمه دين مانند مراثى محتشم كاشانى كه از همه معروفتر تركيب بند اوست. اين قسمت اخير كه بيشتر در ميان مردم رواج دارد معمولاً در مرثيه سردار شهيدان امام حسين(ع) است. مرثيه ممكن است به هر قالبى باشد. حال اگر با نگاهى علمى و آسيب شناسانه در پى اين هستيم كه اين «نوع» ادبى به بالندگى بيشتر برسد، ناگزيريم آن را در چارچوبى علمى بررسى كنيم، چون سرانجام اين بررسى نه تنها به نفع ادبيات عاشورايى خواهد بود بلكه به تمام زيرمجموعه هاى اين نوع ادبى هم كمك خواهد كرد، چرا كه در رابطه سينما، تئاتر با ادبيات هميشه اين نكته مد نظر بوده كه پژوهش ها و بررسى هاى اين دو هنر در ادبيات متمركز بوده است. در واقع اگر يك فيلم خوب از نظر متن و قابليت هاى هنرى در زمينه هاى آيينى- مذهبى ساخته مى شود يا يك نمايش خوب، اگر به پايه دقيق و مستحكم ادبى آن توجه شود، متعاقب آن، اثر ساخته شده در خور توجه بيشترى خواهد بود. (در شعر و نثر آيينى فارسى)، حال با توجه به اين مسأله به بررسى تاريخى – آ0سيب شناختى بخشى از اين «نوع» ادبى مى پردازيم:

در سه قرن اول هجرى، دين حاكم در ايران اسلام بود و اديان ديگر هم در ايران حضور داشتند، در اين دوران فرقه هاى مذهبى اى چون قدريه،جبريه و معتزله پا گرفتند. كمى بعد از آن و زمان به قدرت رسيدن سامانيان، شاعرانى چون بوشكور بلخى، رودكى، دقيقى و حتى بخشى از شاهنامه فردوسى كه به نام غزنويان در آمده است بخش هايى از آن مربوط به اين دوره است، يعنى حدود سال هاى ۲۷۹ تا ۳۸۹ هجرى.

رودكى: دكتر اسماعيل حاكمى درباره مراثى او مى گويد:  «شاعر ما در مرگ ابوالحسن مرادى - شاعر فارسى زبان تازى گوى - بانگ دريغا بر مى دارد و اين دريغا يك لحظه از زندگى شهر بخاراست كه مرگ چنان خواجه اى آن را غرق اندوه مى كند. جاى ديگر مرگ شهيد- شاعر و حكيم بلخى- است و ديگرى مرگ دردناك فرزند محبوب و شايد زيبا و جوان ابوالفضل بلعمى است. البته حكيم ناصر خسرو در باره نوشتن زاهدانه توسط اين شاعر روشن دل مى نويسد:

 

اشعار زهد و پند بسى گفتست

اين تيره چشم شاعر روشن بين

اما چون اشعار زيادى از او به جا نمانده ممكن است بخشى از اين اشعار از بين رفته باشد. در هر حال رودكى شاعر شيعى مذهب بوده و بعيد است با توجه به اين  نكته كه او مرثيه سراى چيره دستى است، شعرى در اين زمينه سروده باشد اگر چه كسايى مروزى در باره او مى گويد:

از رودكى شنيدم سلطان شاعران

كاندر جهان به كسى مگر و جز به فاطمه


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 2,000 تومان
عملیات پرداخت با همکاری بانک انجام می شود

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
file1_1615650_1861.zip21.6k